Yeni Anayasa Vesilesiyle Cumhurbaşkaninın Seçim Usulünü ve Yetkilerini Yeniden Düşünmek
Article Sidebar
Özet
Doktrindeki hâkim görüşe göre, 1982 Anayasası esas olarak parlamenter hükümet sistemini benimsemiştir. Yani 1982 Anayasası ile öngörülen sistemde yürütme organının; TBMM'nin içinden çıkan, ona karşı sorumlu bir hükümet ile TBMM tarafından seçilen bir cumhurbaşkanından oluşan iki kanatlı bir yapısı vardır. Bununla birlikte, 1982 Anayasası'nın orijinal halindeki parlamenter sistemde, klasik parlamenter sistemden farklı olarak, yürütme içerisinde cumhurbaşkanının yetkilerinin arttırıldığı gözlenmektedir. Cumhurbaşkanına geniş yetkiler tanımak suretiyle 1982 Anayasası'nın klasik parlamenter sistemden bir ölçüde uzaklaştığı kuşkusuzdur. 1982 Anayasası’nın Cumhurbaşkanına tanıdığı yetkiler öteden beri eleştirilmekte iken, 2007 yılında yapılan değişiklikle cumhurbaşkanının halk tarafından seçilmesi kabul edilmiş ve hükümet sistemi tartışmaları daha da alevlenmiştir. 2007 değişikliğinden sonra hükümet sisteminin nasıl adlandırılacağı da tartışma konusu olmuştur, Bazıları, 1982 Anayasası'nda cumhurbaşkanının yetkilerinin zaten klasik parlamenter sistemdeki bir cumhurbaşkanından fazla olduğunu, 2007 yılında Cumhurbaşkanının doğrudan halk tarafından seçilmesinin kabul edilmesiyle birlikte Türkiye'de yarı-başkanlık sistemine geçildiğini ileri sürmüşlerdir.
Referanslar
Anayasa Hukuku Araştırmaları Derneği, Anayasa Raporu Çalışması, Legal Yayınları, İstanbul, Mart 2012.
Battis Ulrich, “Volkswahl des Bundespräsidenten?", ZRP, Heft 2, 2012.
Burkiczak Christian, "Die Bundesversammlung und die Wahl des Bundespräsidenten: Rechtliche Grundlagen und Staatspraxis”, Juristische Schulung, 2004.
CDU Arbeitskreis "Innenpolitik", Die Wahl des Bundespräsidenten: Ein Beitrag zur Abwägung des Für und Wider der Direktwahl, Münster, 25 Mart 2004.
Gauweiler Peter, "Soll der Bundespräsident direkt gewählt werden?", Zeitschrift für Rechtspolitik, 8/2009.
Gönenç Levent, "Hükümet Sistemi Tartışmalarında 'Başkanlı Parlamenter Sistem' Seçeneği”, Güncel Hukuk, 2007, Sayı: 44.
Gönenç Levent, Türkiye'de Hükümet Sistemi Tartışmalarına Kısa Bir Bakış ve Mevcut Hükümet Sisteminin Niteliği, TEPAV, Nisan 2011.
Ipsen Jörn, “Volkswahl des Bundespräsidenten?", ZRP, Heft 2, 2012.
Konopka Melitta, “Soll der Bundespräsident vom Volk gewählt werden?", http://suite101.de/article/soll-der-bundesprasident-vom-volkgewahlt-werden-a129900#axzz2lvTCEOUL (E.T. 09.10.2012).
Maunz/Dürig, Grundgesetz-Kommentar, 65. Ergänzungslieferung, 2012.
Onar Erdal, “Türkiye'nin Başkanlık veya Yarı-Başkanlık Sistemine Geçmesi Düşünülmeli midir?", in: Başkanlık Sistemi, Türkiye Barolar Birliği Yayını, Ankara, 2005.
Özsoy Şule, Başkanlı Parlamenter Sistem, XII Levha Yayıncılık, İstanbul, 2009.
SDE, İnsan Onuruna Dayanan Yeni Anayasa, Ankara, Mayıs 2011. Seltenreich Stephan, “Zur Volkswahl des Bundespräsidenten”, Kritische Justiz, Heft 2, 1995.
Stern Klaus, Staatsrecht, Band II, München 1980.
Strohmeier Gerd, “Mehr Legitimation = meh Kompetenz? Staatsoberhäupter in parlamentarischen Regierungssystemen im Vergleich”, Zeitschrift für Vergleichende Politikwissenschaft, 5 (2011).
TESEV, Türkiye'nin Yeni Anayasasına Doğru, TESEV Yayınları, İstanbul, Nisan 2011.
TUSİAD, Yeni Anayasa Yuvarlak Masa Toplantıları Dizisi: Yeni Anayasanin Beş Temel Boyutu, İstanbul, Mart 2011.
Von Arnim Hans Herbert, "Der Bundespräsident: Kritik des Wahlverfahrens und des finanziellen Status", Neue Zeitschrift für Verwaltungsrecht - Extra, 5/2012.
Weiland Severin/Fischer Sebastian, "Spitzenpolitiker zerpflücken Köhlers Volkswahl-Vorstoß", http://www.spiegel.de politik/deutschland / praesidenten-debatte-spitzenpolitiker-zerpfluecken-koehlersvolkswahl-vorstoss-a-490554.html (E.T. 15.10.2012).
Yavuz Bülent, “2007 Anayasa Değişikliğinin Doğurduğu Tereddütler ve Çözüm Yolları”, Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. XII, Y. 2008, S. 1-2.