Eski İle Yeni Arasında Ziya Paşa

Tanzimatla başlayan yenileşme, kendi varlığını konumlandırabilmek için öncelikle ve alelacele kendisinin de sebeb-i vücudu olan geçmişe, acmasızca hücuma kalkışmıştır. Tanzimat sonrası münevverinin hücumunda asla iyi bir niyet olmadığı için, tenkid ve hücumların neticesi de şürimiz adına ne yazık ki yüz ağartacak bir karakterde olmamıştır. Hareket noktası, hep olumsuz manada tenkid fikri taşıdığından dolayı, şiir hesabına kayde dilecek güzel şeylerin çok olduğunu söylemek mümkün değildir. Tanzimatla birlikte diğer sahalarda olduğu gibi, şiir sahasında da münakaşalar zemini düalizmin hükümranlığında devam edegelmiştir.

Evvela şu hakikati ortaya koymak gerekir ki, Tanzimatla paralel vuku bulan münakaşalar ilmî, edebî ve teorik meselelere ait olmak yerine, indî mülâhazaların geçit resmi gibidir. Zira, eski-yeni, doğu-batı, kadim-cedid münakaşaları, şiir ve edebiyatımızın yeniden teşekkül ve teessüsü bağlaminda odak nokta teşkil edeceği yerde, birbirlerine karşı şahsî kin ve nefretleri bulunan san'atkarların intikam sahalan vasfı kazanmıştır.