Onsekiz ve Ondokuzuncu Yüzyıllarda Osmanlı İmparatorluğunun Avrupa İle Teması

Osmanlı İmparatorluğu'ndan başlayarak günümüze kadar Avrupa ile olan temas- başlangıçta Avrupa'nın karşısında yenilmez bir güç ya da düşman, sonraki dönemlerde Avrupa'nın teknik ve kurumlarının uygulayıcısı, daha sonra müttefik? , son kırk yıllık dönemde de Avrupa Birliği'ne girme çabaları içerisinde- hep sürmüştür. Avrupa, kimilerine göre, “iki yüz yıllık rüyamızdır”, “tek kurtuluş umudumuzdur”, “asla kaçırılmaması gereken bir trendir”. Bu bağlamda, 18. yüzyılın sonunda, Osmanlı devletinin ayrı bir siyasi varlık olarak devam edebilmesi için yenilenmesinden ve batıya yaklaşmasından başka çarenin olmadığının anlaşılması ile başlayan “modemleşme”, “Batılılaşma” veya “Avrupalılaşma” çabasının günümüzde hala devam etmekte olduğu söylenebilir. Bu özünde, çağa ayak uydurma, kendini değişen dünya şartlarında var kılma çabasıdır. Günümüzde Avrupa Birliği'ne girme çabalarını ve Avrupa yolunda gidilen uzun yolculuğu anlayabilmek için Avrupa ile temasın tarihsel perspektifine bakmak gerekmektedir. 200 yıllık bir süreç bu mütevazi makalenin sınırlarını elbette ki aşmaktadır. Hiç kuşkusuz, Osmanlı- Avrupa ilişkilerini anlayabilmek için dönemin Batı devletleri ile olan siyasi, kültürel, askeri ilişkilerin bütünlüğüne bakmak gerekmektedir.